حامیژه

- حرف اول: در جنوب کوه الوند و در گوشه ای از استان همدان،منطقه ایست که مردم آن به زبان های فارسی،لری،لکی،کردی و مخلوطی از این ها صحبت می کنند.این سرزمین،مدفن یکی از پیامبران بنی اسرائیل به نام "حبقوق" است که نامش در تورات هم ذکر شده است.این شهر همچنین آرامگاه یکی از شعرای نامی ایران به نام "رضی الدین آرتیمانی" است که ساقی نامه او با مطلع: "الهی به مستان میخانه ات به عقل آفرینان دیوانه ات" از مهمترینن ساقی نامه های ادبیات فارسی محسوب می شود.این سرزمین که "تویسرکان" نام دارد از دیرباز جزء بزرگترین صادرکننده های گردوی کشور بوده است.آنچه در ادامه می آید گذری بر مراسم مربوط به عید نوروز در این خطه از ایران است.

- پیشواز عید: مردم تویسرکان از یک ماه مانده به عید برای تهیه شیرینی و کلوچه خانگی سال نو اقدام می کنند و سابقا عیب بزرگی بوده که کسی بخواهد شیرینی سال نوی خود را از بازار تهیه کند.به اصطلاح می گفته اند زن چنین خانه ای،زنیت ندارد! بزرگ خانواده در تویسرکان،قبل از عید برای هرکدام از بچه ها و نوه ها و کوچکترها تکه ای لباس خریده و همراه با غذای شب عید، روی مجمع برای آنها می فرستاده است.این غذا اغلب رشته پلو به همراه قورمه سبزی یا قیمه بادام بوده است. - چهارشنبه سوری: در غروب سه شنبه آخر سال،مردم تویسرکان هم مثل سایر نقاط ایران مراسم آتش بازی دارند اما رسم خاصی هم در اینجا وجود دارد که "شکستن کوزه" است.برای این کار، کوزه یا دیزی کهنه ای را انتخاب کرده و قدری ذغال و نمک و سکه کم ارزش داخلش می انداخته اند.ذغال،نماد سیه روزی،نمک، نماد شور چشمی و سکه،نماد فقر و تنگدستی بوده است.سپس هریک از اعضای خانواده آن را سه بار دور سر خود چرخانده و می گفته درد و بلای ما از خانه بیرون شود! سپس آن را از پشت بام به داخل کوچه می انداخته اند.از دیگر سنت های آنها در این شب،آوردن ظرف بزرگی با دهانه تنگ است که هرکس در آن نشانه ای از خود می اندازد.(انگشتر،شانه و...)سپس یکی از بزرگترها دستش را داخل ظرف برده و به طور تصادفی یکی از اشیا را بیرون می آورده است.شی ء مزبور متعلق به هرکس باشد می بایست یا بیت شعری از خود بسراید و یا شکلکی درآورد که بقیه هم آن را تقلید کنند.در نهایت برای او فال می گرفته اند. - کوسه و زن کوسه: از دیگر مراسم ویژه تویسرکانی ها مراسم "کوسه و زن کوسه" است که در آن دو نفر در نقش زن و شوهر چوپانی ظاهر شده و با ساز و دهل از روستاها به سمت شهر راه می افتاده اند.آنها سرتاپای خود را به جز چشمان و بینی با نمد می پوشاندند و از لباسشان منگوله ای آویزان بوده و چوب دستی ای با سر برجسته به دست می گرفته اند که "قورچنگ" نام داشته است.کسی که نقش زن را بازی می کرده دامن گلدار و پرچینی از جنس چیتت می پوشیده که به آن "تومن قری" می گفته اند.این دو نفر با رقص و پایکوبی به در خانه ها رفته و آمدن عید را خبر می داده اند و صاحبخانه هم بنا به وسع خود از آنها پذیرایی می کرده است. - فالگوش: چند روز مانده به عید زنان و حتی مردان تویسرکانی ضمن نیت کردن،سر یکی از گذرهای محل فالگوش می ایستادند.انها با گوش کردن به صحبت های مردم عبوری به نوعی تفال زده و متناسب با حس خوب یا بدی که از حرف آنها به دلشان می افتاده پاسخ نیت خود را می گرفته اند. - تحویل سال نو: در تویسرکان رسم بر این بوده که به هنگام سال نو با چند سکه در دست بازی کرده و صدای جرینگ جرینگ آن را در می اوردند به این امید که در طول سال نو دستشان از پول تهی نباشد! - سیزده به در: پس از گذشت سیزده روز از عید و برگزاری مراسم سیزده به در فامیلی،دختران و پسران جوان تویسرکانی سبزه شب عید را گره زده و انها را کنار هم می چینند و از روی آن می پرند.همزمان این شعر را نیز می خوانند: "سیزده به در،از ما به در،سال دیگه خونه شوهر،بچه به بغل" سپس آنها را داخل رود می اندازند. - حرف آخر: دید و بازدید در بین این مردم اهمیت ویژه ای دارد و تقریبا با تمام فامیل رفت و آمد می کنند. اهمیت این قضیه به قدری است که دید و بازدید عید تا چند ماه پس از عید و خصوصا در بین زنان ادامه می یابد.از شیرینی های خاص تویسرکان می توان به حلوا مغزی،نان خرمایی،شیرمرغ و کلوچه خاص تویسرکان اشاره کرد.حلوای موسوم به "شاته حلوا" نیز که از جوانه گندم پخته شده و طعمی مشابه سمنو دارد از دیگر خوردنی های عید در تویسرکان است.